ADD/ADHD

ADD/HD obejmuje trzy główne postacie: z przewagą zaburzeń uwagi, nadaktywności - impulsywności oraz mieszane (American Psychiatric Association 1994). Uważa się, że zaburzenie to wynika z dysfunkcji neurologicznych, zwłaszcza płatów przedczołowych oraz do pewnego stopnia związanych z nimi układów dopaminergicznego i noradrenergicznego mózgu (J. F. Lubar & J. O. Lubar, 1999).
Zespół charakteryzuje się trudnością w koncentracji uwagi, niezdolnością do pozostania skoncentrowanym na zadaniu, które jest postrzegane jako nudne albo nieistotne, trudnością w dotrzymywaniu terminów, wypełnianiu prac domowych czy zadań w szkole. W przypadku nadaktywności lub postaci mieszanej, w grę wchodzi również zniecierpliwienie, nadmierna aktywnośc i często nieodpowiednie zachowanie w sytuacjach społecznych.
Osoby z ADHD mają znaczne trudności w planowaniu, organizowaniu, rozumieniu konsekwencji zachowania czy reformułowaniu planów zachowania, kiedy coś się nie udało w przeszłości, a tym samym prowadzić powinno do konieczności weryfikowania przyjętych strategii postępowania. Osoby z ADHD najczęściej nie dokonują takiej korekty zachowania. Ponadto mają trudności w mobilizowaniu sie do rozpoczęcia wykonywania zadania (np. rozpoczęcie odrabiania zadania domowego) i w kończeniu rozpoczętych zadań wieloetapowych. Deficyty w kontroli inhibicyjnej (hamowanie zachowań nieprzemyślanych, impulsywnych) są często obserwowane u osób z nadaktywną postacią zespołu. Osoby te często przejawiają niepoprawne zachowania społeczne a w najcięższych przypadkach osobowość antyspołeczną.
Badania
Z pracy Kenneth Blum oraz kolegów (Miller & Blum, 1995; Nobel, Blum, Ritchie, Montgomery & Sheridan, 1991) wynikają poważne dowody, że istnieją specyficzne powiązania z metabolizmem dopaminy, które są nieprawidłowe u prawie 50% osób dotkniętych ADD/HD, szczególnie w postaci z nadmierną aktywnością. Innym istotnym odkryciem ostatnich lat jest stwiertdzenie, że ADD/HD jest zaburzeniem trwającym przez całe życie, które nie zanika w okresie dorastania czy dorosłości, ale przechodzi pełną transformację. Wiele osób, które w dzieciństwie miały nadpobudliwy typ zespołu, w okresie dorastania czy dorosłościma formę zaburzeń uwagi lub mieszaną. Osoby, które w dzieciństwie miały typ zaburzeń uwagi, w dorosłości nadal mają te same objawy. Z szacunków dotyczących odsetka osób, u których zespół trwa w dorosłości wynika, że wynosi on nawet 90 procent. Odkrycia dokonane przez Zametkin i in. (1990) przy wykorzystaniu technologii PET (Pozytonowa Tomografia Emisyjna) oraz badania Amen i Carmichael (1997) przy wykorzystaniu SPECT (tomografia emisyjna pojedynczych fotonów), potwierdzają, że zespół trwa od dziecinstwa po póżną dorosłość.
Istnieje coraz więcej dowodów na to, że u osób z ADD/HD występują odmienne wzory aktywności fal mózgowych w EEG, w porównaniu do osób z nieklinicznych grup kontrolnych (Mann, Lubar, Zimmerman, Miller oraz Muenchen (1992). Jedno z większych międzyośrodkowych badań (Monastra i in. 1999) objęło swym zasięgiem 8 klinik (ponad 480 przypadków). Badanie to wykazało, że osoby z ADD/HD w wieku od 6 do 30 lat w porównaniu do grupy kontrolnej różnią się znacznie wartością indeksu theta/beta. Różnice te były bardzo istotne i ściśle korelowały z zachowaniem, wynikami psychometrycznymi oraz ze skutecznością zachowań ("uczenie się na błędach"). Drugie badanie objęło 469 dodatkowych przypadków w wieku 6 do 20 lat (Monastra, Lubar & Linden 2001). W badaniu tym, przy wykorzystaniu indeksu theta/beta oraz lokalizacji Cz, uzyskano  wysoką korelację (90%) ze skalami zachowania i skalami wykonawczymi. Okazało się, że przy wykorzystaniu miar EEG, można było odróżnić grupę osób z ADD/HD od osób zdrowych z dokładnością 90 procent. Warto tutaj zaznaczyć iż pełna ocena ADD/HD obejmuje wieloaspektowy system diagnostyczny, w którym EEG może być jedynie elementem składowym.
Konwencjonalne leczenie
Konwencjonalne leczenie  ADD/HD polega głównie na podawaniu leków stymulujących (metylfenidat - Ritalin, metylfenidat HCL - Concerta), uzupełnionych w idealnych warunkach dostosowaną edukacją, poradnictwem rodzinnym oraz modyfikacjami behawioralnymi , mającymi kompensować brak uwagi oraz dezorganizację pacjenta.
Interwencje psychofizjologiczne:neurofeedback
Sami pacjenci i ich rodzice często zgłaszają chęć poddania się terapiom alternatywnym. Wiele z nich, włączając w to modyfikacje żywieniowe, nie okazało się skutecznych w zastępowaniu leków. Zastosowanie neurofeedback'u jako alternatywnej terapii przynosi wymierne korzyści większości dzieci i dorosłych. Badania wykazały, że stosowanie neurofeedbacku jest skuteczne nie tylko w łagodzeniu objawów, ale i zmianie deficytów mózgowych leżących u podstaw zespołu: zmian aktywności EEG i być może zmian neurometabolicznych (Lubar, Shouse 1979) Badania te wykazały, że u dzieci trenujących zwiększanie rytmu sensomotorycznego (SMR)  oraz hamowanie aktywności theta 4 - 8 Hz, nastąpiła znaczna poprawa w funkcjonowaniu szkolnym, poprawa wyników TOVA (test oceniający koncentrację uwagi) oraz WISC-R (skala inteligencji Wechslera) - Thompson &Thompson (1998), Tansey (1991), Rossiter &
la Vaque (1995).
Ważne jest, aby podkreślić, że samo stosowanie neurofeedback'u nie jest pełnym postępowaniem terapeutycznym wobec osoby z ADD/HD. Terapia osoby z zaburzeniami uwagi jest skuteczniejsza, kiedy pacjent i jego rodzina są dobrze poinformowani na temat istoty jego problemów oraz strategii behawioralnych zmierzających do kompensowania zaburzonej uwagi.

Literatura: D. Moss, A. McGrady, T. C. Davies, I. Wickramasekera: Podręcznik medycyny umysłu i ciała w podstawowej opiece zdrowotnej, Biofeedback - Polska